Wprowadzenie unijnego rozporządzenia o sztucznej inteligencji (AI Act) to istotny przełom w regulacji nowoczesnych technologii w Europie. Od 2 lutego 2025 roku wchodzą w życie pierwsze przepisy AI Act, których nadrzędnym celem jest zwiększenie bezpieczeństwa oraz podniesienie kompetencji pracowników w zakresie systemów sztucznej inteligencji. Głównym zadaniem unijnych regulacji AI jest przede wszystkim zwiększenie bezpieczeństwa użytkowników, ograniczenie ryzyka technologicznego oraz ochrona praw podstawowych, w tym danych osobowych i dóbr osobistych. To kompleksowe wdrożenie AI Act niesie za sobą nową odpowiedzialność AI dla przedsiębiorców.
Dla polskich przedsiębiorców, którzy już korzystają z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji lub planują ich wdrożenie, oznacza to konieczność spełnienia nowych obowiązków prawnych, technicznych oraz organizacyjnych. Dostosowanie się do nowych przepisów to klucz do uniknięcia sankcji AI Act i budowania zaufania na rynku.
Co to jest AI Act i kogo dotyczy w Polsce?
AI Act, przyjęty przez Unię Europejską w 2024 roku, wchodzi stopniowo w życie od połowy 2025 roku, co wymaga odpowiednio wcześniejszego rozpoczęcia działań przygotowawczych przez przedsiębiorców. Rozporządzenie bazuje na podejściu opartym na analizie ryzyka, dzieląc systemy sztucznej inteligencji na cztery główne kategorie. Ta klasyfikacja systemów AI jest fundamentalna dla zrozumienia nowych wymagań AI Act.
Kategorie systemów AI według AI Act: Jak klasyfikować sztuczną inteligencję w Twojej firmie?
Rozporządzenie wyróżnia następujące kategorie sztucznej inteligencji:
- Zakazane systemy AI (np. manipulacja behawioralna, tzw. social scoring) – ich wykorzystanie jest bezwzględnie zabronione.
- Systemy AI wysokiego ryzyka (np. rekrutacja, opieka zdrowotna, infrastruktura krytyczna) – wymagają spełnienia szeregu rygorystycznych obowiązków.
- Systemy AI ograniczonego ryzyka (np. chatboty, systemy rekomendacyjne) – podlegają łagodniejszym wymogom, głównie w zakresie przejrzystości.
- Systemy AI minimalnego ryzyka (np. inteligentne filtry w e-commerce) – mają najmniejsze obostrzenia regulacyjne.
Systemy AI zakazane i wysokiego ryzyka: Konsekwencje dla przedsiębiorców
Dla firm oznacza to przede wszystkim konieczność precyzyjnej klasyfikacji stosowanych przez nie systemów AI i spełnienia odpowiednich wymagań. W przypadku systemów wysokiego ryzyka przedsiębiorcy muszą prowadzić szczegółową dokumentację techniczną, skutecznie zarządzać ryzykiem AI, zapewniać stały nadzór człowieka nad AI oraz regularnie przeprowadzać audyty systemów AI. Ponadto, takie systemy należy zgłaszać do publicznego rejestru prowadzonego przez Komisję Europejską.
Przejrzystość i informowanie użytkowników o AI: Obowiązki informacyjne firm
Kolejnym ważnym obowiązkiem, wynikającym z AI Act, jest przejrzystość AI i aktywne informowanie użytkowników o wykorzystaniu sztucznej inteligencji, szczególnie przy korzystaniu z chatbotów AI czy generatorów treści AI. Niedopełnienie tego obowiązku może skutkować odpowiedzialnością cywilną lub administracyjną. W praktyce oznacza to konieczność opracowania jasnych komunikatów dla użytkowników, wskazujących jednoznacznie, że mają oni do czynienia z interakcją z systemem sztucznej inteligencji. Są to kluczowe obowiązki informacyjne AI.
AI Act a RODO: Jak przetwarzać dane osobowe z użyciem sztucznej inteligencji?
Systemy sztucznej inteligencji często przetwarzają dane osobowe, w tym dane wrażliwe (np. zdrowotne, biometryczne). Przedsiębiorcy muszą równolegle przestrzegać wymogów RODO a AI. Niezbędne jest ustalenie prawidłowej podstawy prawnej przetwarzania danych, minimalizacja ich gromadzenia oraz stosowanie anonimizacji lub pseudonimizacji. W sytuacji wysokiego ryzyka naruszenia praw osób fizycznych wymagane jest przeprowadzenie oceny skutków dla ochrony danych (DPIA) oraz wdrożenie procedur reagowania na naruszenia danych osobowych, co jest częścią kompleksowego zarządzania danymi osobowymi AI.
Ochrona dóbr osobistych w erze AI: Wyzwania i odpowiedzialność przedsiębiorców
Istotne jest także zabezpieczenie dóbr osobistych użytkowników i osób trzecich, które mogą być zagrożone przez AI, np. generowanie deepfake’ów lub dyskryminacja podczas procesów rekrutacyjnych. Przedsiębiorstwa powinny dokonywać analizy wpływu AI na prywatność, godność czy dobre imię. Nawet subtelne uprzedzenia algorytmów mogą prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych związanych z naruszeniem zasad równego traktowania. To kolejny aspekt odpowiedzialności przedsiębiorców w kontekście AI.
Wysokie sankcje za naruszenia AI Act: Czego unikać i jakie kary grożą?
Sankcje za naruszenia AI Act są wyjątkowo wysokie – za korzystanie z zakazanych systemów grozi kara do 35 milionów euro lub 7% rocznego globalnego obrotu, zaś za naruszenia związane z systemami wysokiego ryzyka lub obowiązkami informacyjnymi odpowiednio do 15 milionów euro lub 3% obrotu. Odpowiedzialność może również objąć osoby zarządzające przedsiębiorstwem, co dodatkowo podkreśla konieczność rygorystycznego przestrzegania nowych przepisów i świadomości konsekwencji prawnych AI Act.
Jak przygotować firmę na AI Act? Praktyczne kroki i audyt gotowości
W obliczu tych zmian przedsiębiorcy powinni już dziś wdrożyć konkretne działania przygotowawcze, by zapewnić zgodność z przepisami AI. Obejmują one:
- Audyt technologiczny AI – kompleksową ocenę stosowanych systemów.
- Klasyfikację ryzyka systemów AI – w celu dopasowania do wymogów.
- Dostosowanie polityk ochrony danych osobowych oraz opracowanie nowych.
- Przeprowadzenie szkoleń AI Act oraz szkoleń z zakresu RODO dla kluczowego personelu.
- Utworzenie wewnętrznych procedur zgłaszania incydentów oraz nadzoru nad sztuczną inteligencją.
Monitorowanie i dokumentacja AI: Klucz do zgodności z przepisami
Dodatkowo, przedsiębiorstwa powinny aktywnie monitorować rozwój technologii AI i zmiany w przepisach prawnych, aby efektywnie reagować na nowe wyzwania. Zobacz także: Najważniejsze zmiany w polskim prawie 2025 oraz Procedury compliance dla przedsiębiorców. Wczesne wdrożenie standardów przewidzianych przez AI Act pozwoli firmom uniknąć ryzyk prawnych i operacyjnych, a także zwiększyć zaufanie klientów i partnerów biznesowych. Taka postawa może przyczynić się do długoterminowego sukcesu firmy oraz pozytywnego odbioru na rynku.
Warto zaznaczyć, że stosowanie systemów AI w przedsiębiorstwach będzie również przedmiotem kontroli ze strony organów nadzorczych, takich jak Urząd Ochrony Danych Osobowych oraz Komisja Europejska. Dlatego przedsiębiorstwa powinny na bieżąco prowadzić szczegółową dokumentację oraz regularnie weryfikować zgodność swoich systemów z obowiązującymi regulacjami prawnymi, unikając tym samym ryzyka kar i konsekwencji reputacyjnych.
Wsparcie prawne w zakresie AI Act: Dlaczego warto skorzystać z konsultacji?
Chciałbyś przedyskutować swoje obowiązki w kontekście przestrzegania przepisów prawnych związanych z wejściem w życie AI Act? Zadzwoń. Chętnie odpowiemy na Twoje pytania i pomożemy dostosować Twoją firmę do nowych regulacji.
👉 Skontaktuj się z nami!
E-mail: sekretariat@bktkancelaria.pl
Tel: +48 606 608 089
Kontakt: https://bktkancelaria.pl/kontakt/
