Nowy początek po rozstaniu – decyzje osobiste i podatkowe
Nasza Klientka – trzydziestokilkuletnia specjalistka, od trzech lat rozwijająca karierę w Niemczech i współwłaścicielka mieszkania w Londynie – stanęła przed jednym z najtrudniejszych wyborów w życiu. W obliczu rozpadu małżeństwa zastanawia się, gdzie najlepiej ułożyć przyszłość, by nie przytłoczyły jej konsekwencje podatkowe. Tym bardziej, że na horyzoncie pojawiają się nowe czynniki: rodzice z Polski deklarują wsparcie finansowe przy zakupie mieszkania, a w tle czeka jeszcze pytanie o dziedziczenie rodzinnego domu i oszczędności.
To właśnie w takich momentach – w cieniu prywatnego kryzysu – zapadają decyzje, których skutki fiskalne mogą oznaczać różnicę liczoną w setkach tysięcy euro.
Podatek od darowizny od rodziców – Polska, Niemcy czy Anglia?
Zwolnienia podatkowe w Polsce – grupa zerowa i formalności
W Polsce obowiązuje podatek od spadków i darowizn, ale w relacji rodzic–dziecko istnieje pełne zwolnienie z podatku pod warunkiem dopełnienia formalności, czyli zgłoszenia faktu nabycia darowizny lub spadku na tzw. formularzu SD-Z2. Jeśli dziecko zgłosi nabycie darowizny w odpowiednim terminie i udokumentuje przepływ pieniędzy, polski fiskus nie sięgnie po ani złotówkę.
A może zainteresuje Cię także procedura spadkowa w obrębie UE i unijne rozwiązania na nabycie spadku? Zajrzyj tu: https://bktkancelaria.pl/transgraniczne-postepowanie-spadkowe/
Kwota wolna w Niemczech – 400 000 € i progi podatkowe
W Niemczech dziecko może otrzymać od każdego rodzica do 400 tys. euro bez podatku, a ten limit odnawia się co 10 lat. Jeśli darowizna jest większa, nadwyżka wchodzi w progresywną skalę opodatkowania (stawki 7–30%). Niestety brak polsko-niemieckiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania w zakresie spadków i darowizn sprawia, że polskie zwolnienie nie chroni przed podatkiem niemieckim. Dlatego przy dużych darowiznach często brak przemyślanego sposobu sukcesji może doprowadzić do konieczności wysokiego opodatkowania.
Anglia i brak podatku od darowizny po stronie obdarowanego
W Wielkiej Brytanii darowizny nie są opodatkowane po stronie obdarowanego. Mogą być one doliczone do masy spadkowej darczyńcy, jeśli umrze on w ciągu 7 lat od jej przekazania. Jeżeli natomiast rodzice mieszkają w Polsce i zamierzają przekazać środki finansowe z Polski – UK co do zasady nie będzie mogło nałożyć podatku na dzieci będące rezydentami brytyjskimi. Wynika to z tego, że zarówno pieniądze, jak i darczyńcy pochodzą z innego kraju niż Wielka Brytania.
Pożyczka rodzinna zamiast darowizny – rozwiązanie w Niemczech
Pożyczka od rodzica (Darlehensvertrag) jest legalnym rozwiązaniem w Niemczech, ale wymaga pisemnej umowy określającej kwotę, terminy zwrotu i pozostałe warunki spłaty. Pożyczka powinna być realna – to znaczy że w przypadku kontroli urząd skarbowy w Niemczech będzie badał, czy nastąpił rzeczywisty przelew środków, czy ustalono harmonogram spłat oraz choćby symboliczne raty, a także czy raty te są rzeczywiście spłacane. W przeciwnym razie urząd skarbowy może potraktować taką pożyczkę jako ukrytą darowiznę i doliczyć ją do limitu 400 000 euro w ciągu 10 lat.
Spadek po rodzicach z Polski – skutki rezydencji podatkowej
Zwolnienie w Polsce dla dzieci – kluczowy formularz SD-Z2
W Polsce spadek od rodziców dla dzieci, podobnie jak darowizna, jest zwolniony z podatku, jeśli zostanie odpowiednio i terminowo zgłoszony do urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2.
Testament a darowizna: https://bktkancelaria.pl/testament-a-darowizna/
Niemiecki podatek od spadków – progresja przy dużych kwotach
Rezydent podatkowy Niemiec dziedziczący po rodzicach z Polski płaci podatek od całości spadku, pomniejszonego o kwotę wolną (400 000 euro na rodzica). Nadwyżka podlega progresji – pozostawiając do zapłaty na rzecz fiskusa często kilkanaście procent wartości majątku.
Angielski system IHT – brak podatku od zagranicznego spadku
W UK podatek od spadków (Inheritance Tax – IHT) dotyczy majątku po osobach związanych z Wielką Brytanią, będących rezydentami UK. Jeśli rodzice mieszkali w Polsce, a majątek także jest w Polsce – UK nie powinien pobrać żadnego podatku.
Nieruchomość w Londynie – sprzedaż, najem i podatki
Brytyjski Capital Gains Tax a ulga Private Residence Relief
Sprzedaż mieszkania w Londynie może generować podatek od zysków kapitałowych (CGT), ale jeśli nieruchomość była głównym miejscem zamieszkania, obowiązuje w tym przypadku ulga Private Residence Relief.
Niemiecki Spekulationsfrist – sprzedaż po 10 latach
W Niemczech sprzedaż nieruchomości prywatnej jest wolna od podatku po 10 latach od nabycia (tzw. Spekulationsfrist).
Jak planować decyzję o sprzedaży mieszkania w UK?
Decyzja o sprzedaży powinna uwzględniać aktualne miejsce rezydencji podatkowej oraz posiadanie dowodów na status głównego miejsca zamieszkania, aby móc skorzystać z ulgi.
Najczęstsze błędy przy planowaniu darowizn i spadków z Polski
Błąd 1: Brak zgłoszenia SD-Z2 w Polsce
Brak zgłoszenia, czyli poinformowania urzędu skarbowego w Polsce o nabytej darowiźnie czy spadku, może spowodować utratę prawa do zwolnienia i naliczenie podatku w pełnej wysokości. Termin złożenia formularza SD-Z2 to 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego (czyli np. otrzymania darowizny) lub 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu o nabyciu spadku.
Błąd 2: Fikcyjna pożyczka w Niemczech
Umowa pożyczki bez realnych spłat i faktycznych przelewów jest traktowana przez niemiecki fiskus jak pozorna darowizna. Jeżeli strony podpisują umowę pożyczki, ale nie dochodzi do przekazania pieniędzy, urząd skarbowy bada, czy rzeczywiście doszło do czynności prawnej. Brak faktycznych przelewów powoduje, że taka „pożyczka” zdaniem organów skarbowych w Niemczech jest pozorna.
Błąd 3: Spóźniona zmiana rezydencji podatkowej przed spadkiem
Spóźniona zmiana rezydencji podatkowej może mieć bardzo poważne konsekwencje finansowe. Jeżeli spadkobierca w chwili śmierci spadkodawcy ma status niemieckiego rezydenta podatkowego, podlega niemieckiemu podatkowi od spadków od całości majątku – niezależnie od tego, gdzie się on znajduje. Kluczowe jest więc odpowiednio wczesne planowanie i formalne przeniesienie centrum interesów życiowych do Polski lub innego kraju o łagodniejszych przepisach.
Darowizna i spadek z Polski – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy darowizna od rodziców z Polski jest zawsze opodatkowana w Niemczech? Nie zawsze. W Niemczech obowiązuje wysoka kwota wolna od podatku w wysokości 400 000 euro od każdego z rodziców, która odnawia się co 10 lat. Oznacza to, że dziecko może otrzymać łącznie 800 000 euro od obojga rodziców bez podatku. Opodatkowana jest tylko nadwyżka ponad tę kwotę.
Dlaczego muszę zgłaszać darowiznę w Polsce na formularzu SD-Z2, skoro jest zwolniona z podatku? Zgłoszenie na formularzu SD-Z2 jest formalnym warunkiem skorzystania ze zwolnienia podatkowego w ramach tzw. zerowej grupy podatkowej. Bez terminowego zgłoszenia (w ciągu 6 miesięcy) urząd skarbowy naliczy podatek na zasadach ogólnych, tak jakby zwolnienie nie obowiązywało.
Mieszkam w UK i dostałem spadek z Polski. Czy zapłacę podatek w Wielkiej Brytanii? Co do zasady nie. Jeśli spadkodawcy (np. rodzice) byli rezydentami w Polsce i tam znajduje się ich majątek, brytyjski podatek od spadków (Inheritance Tax) nie powinien mieć zastosowania do spadkobiercy będącego rezydentem UK.
Czy pożyczka od rodziny to dobry sposób na uniknięcie podatku od darowizny w Niemczech? Może to być skuteczne narzędzie, ale musi być przeprowadzone prawidłowo. Konieczna jest pisemna umowa, faktyczne przelewy pieniężne (zarówno pożyczki, jak i rat), a sama pożyczka powinna być realna (np. zawierać choćby symboliczne oprocentowanie). W przeciwnym razie niemiecki urząd skarbowy może uznać ją za ukrytą darowiznę.
Podsumowanie – kiedy lepiej Niemcy, a kiedy Anglia?
Podsumowując, jeżeli kluczowym celem jest spokojne i wolne od nadmiernych formalności przyjęcie darowizny lub spadku z Polski, Wielka Brytania daje większe poczucie bezpieczeństwa podatkowego. Brytyjski system nie nakłada podatku od darowizn ani spadków otrzymywanych z zagranicy. W Niemczech z kolei funkcjonują stosunkowo wysokie kwoty wolne, co w przypadku mniejszych spadków lub darowizn może działać ochronnie. Jednak przy większym majątku niemieckie obciążenia podatkowe stają się odczuwalne i mogą poważnie uszczuplić wartość dziedziczonego mienia.
Dlatego też niemiecki model sprawdzi się w przypadku umiarkowanych transferów majątkowych, ale przy dużych fortunach bardziej korzystne okazuje się brytyjskie rozwiązanie.
Umów konsultację z naszą kancelarią https://bktkancelaria.pl/porady-prawne-online-2/ – przeanalizujemy Twoją sytuację i podpowiemy, czy korzystniejsza będzie rezydencja w Niemczech czy w Anglii.
