Polscy producenci żywności coraz śmielej i częściej kierują swoje towary za zachodnią granicę. Rynek niemiecki pozostaje najbardziej chłonnym rynkiem dla polskich artykułów spożywczych. Liczby mówią same za siebie: w 2024 r. wartość eksportu polskiej żywności do Niemiec przekroczyła 13 mld euro.
Co istotne, zboża i przetwory zbożowe, w tym makarony, stanowiły kategorię wartą aż 6,5 mld euro. Dane te potwierdzają, że Niemcy są dla polskich przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego jednym z kluczowych kierunków ekspansji. Należy jednak pamiętać, że legalna sprzedaż makaronu do Niemiec wymaga precyzyjnego dostosowania się do szeregu norm unijnych, a także specyficznych regulacji krajowych.
Warto wiedzieć: Przeczytaj też nasz artykuł o tym, jak legalnie prowadzić import liści tytoniu do Niemiec w obrocie unijnym.
1. Podstawowe unijne reguły obrotu żywnością
Fundamentem prawnym regulującym obrót żywnością w całej Unii Europejskiej, a więc i przy eksporcie do Niemiec, jest rozporządzenie (WE) nr 178/2002. Określa ono ogólne zasady bezpieczeństwa żywności, nakłada obowiązek zapewnienia identyfikowalności produktów („krok w tył, krok w przód”) oraz wprowadza surowy zakaz wprowadzania konsumenta w błąd.
Ciężar odpowiedzialności spoczywa tu bezpośrednio na producencie, który musi zagwarantować bezpieczeństwo produktu na każdym etapie łańcucha spożywczego.
Uzupełnieniem tych regulacji jest rozporządzenie (WE) nr 852/2004, które nakłada szczegółowe obowiązki higieniczne, takie jak:
-
utrzymanie czystości stanowisk pracy,
-
zapobieganie zanieczyszczeniom (kontaminacji),
-
ocenę zagrożeń (system HACCP),
-
utrzymanie właściwych procedur technologicznych.
Dla polskiego producenta makaronu oznacza to obowiązek prowadzenia zakładu spełniającego wszystkie krajowe wymogi sanitarne i podlegającego stałemu nadzorowi Sanepidu.
2. Etykietowanie makaronu w Niemczech – kluczowe wymogi
Prawidłowe etykietowanie to jeden z najtrudniejszych aspektów sprzedaży żywności do Niemiec. Informacje na opakowaniu muszą bezwzględnie spełniać wymagania rozporządzenia (UE) nr 1169/2011.
Na etykiecie muszą znaleźć się m.in.:
-
nazwa produktu,
-
wykaz składników (wraz z wyraźnym wyróżnieniem alergenów, np. Weizen, Ei),
-
ilość netto,
-
data minimalnej trwałości,
-
instrukcja przygotowania (jeśli jest konieczna),
-
wartości odżywcze,
-
specjalne warunki przechowywania,
-
dane producenta.
Ważne: Czcionka obowiązkowych informacji musi mieć wysokość minimum 1,2 mm (dla tzw. wysokości x).
Specyfika niemiecka (Lebensmittelinformations-Durchführungsverordnung)
W Niemczech oznaczenia muszą być podane w języku niemieckim (dopuszczalne są etykiety wielojęzyczne, ale wersja niemiecka jest obligatoryjna). Należy stosować właściwą, precyzyjną terminologię:
-
Eierteigwaren (makaron jajeczny),
-
Weizenteigwaren (makaron pszeniczny),
-
Weizenmehl (mąka pszenna),
-
Volleipulver lub Vollei getrocknet (jajo w proszku).
Tabela wartości odżywczych również musi być zrozumiała dla niemieckiego konsumenta (Eiweiß – białko, Kohlenhydrate – węglowodany, Fett – tłuszcz).
Pamiętaj o poprawnej frazie dla daty minimalnej trwałości: „najlepiej spożyć przed” to po niemiecku „mindestens haltbar bis:”. Produkty ekologiczne mogą używać oznaczeń „Bio” lub „Bio nach EU-Öko-Verordnung” tylko pod warunkiem pełnej, certyfikowanej zgodności z przepisami unijnymi.
Zobacz również: Obowiązki importera wyrobów medycznych – rejestracja Eudamed i SRN od 2025 roku.
3. Jak działa niemiecki system nadzoru nad bezpieczeństwem żywności?
Niemcy stosują zdecentralizowany model kontroli żywności. Za nadzór odpowiadają głównie urzędy poszczególnych krajów związkowych (Länder), w tym lokalne urzędy weterynaryjne i nadzoru żywności (Veterinär- und Lebensmittelüberwachungsamt).
Urzędy te mają szerokie uprawnienia: mogą prowadzić wyrywkowe kontrole produktów już wprowadzonych na rynek (np. w sklepach), badać próbki laboratoryjnie i szczegółowo analizować zgodność etykiet z przepisami. W razie wykrycia nieprawidłowości niemieckie służby kontaktują się bezpośrednio z polskimi organami nadzorczymi w ramach systemu RASFF.
Dobra wiadomość: Produkcja w Polsce nie wymaga żadnej dodatkowej niemieckiej rejestracji zakładu. Jednakże, jeśli planujesz stacjonarną sprzedaż w Niemczech (np. własny sklep, stałe stoisko), konieczne będzie dokonanie zgłoszenia działalności gospodarczej (Gewerbeanmeldung) oraz ewentualne zgłoszenie punktu sprzedaży do lokalnego nadzoru sanitarnego.
4. Odpowiedzialność prawna i kary za nieprzestrzeganie przepisów
Niemieckie prawo jest surowe dla przedsiębiorców naruszających normy żywnościowe. Zgodnie z § 60 kodeksu żywnościowego i paszowego (Lebensmittel-, Bedarfsgegenstände- und Futtermittelgesetzbuch – LFGB), za uchybienia takie jak:
-
błędy w etykietowaniu,
-
brak tłumaczenia na język niemiecki,
-
błędne oznaczenia,
-
naruszenia zasad higieny,
mogą zostać nałożone dotkliwe kary administracyjne sięgające nawet 100 000 euro.
Poważniejsze, umyślne naruszenia — takie jak świadome wprowadzanie na rynek żywności zafałszowanej (np. o innym składzie niż deklarowany) lub niebezpiecznej dla zdrowia — stanowią w Niemczech przestępstwo. Grozi za nie kara pozbawienia wolności do lat 3, a w przypadkach szczególnie ciężkich – nawet do lat 5.
Dodatkowo, niemiecka ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (UWG) chroni rynek przed wprowadzającym w błąd naśladownictwem opakowań. Na podstawie § 4 UWG konkurent lub organizacja branżowa może wystąpić z tzw. Abmahnung (upomnieniem). Jest to wezwanie do zaprzestania naruszeń, obciążone zazwyczaj wysokimi kosztami adwokackimi drugiej strony. Brak reakcji na Abmahnung często kończy się kosztownym postępowaniem sądowym.
5. System LUCID i obowiązki dotyczące opakowań w Niemczech
To jeden z najczęściej pomijanych, a kluczowych obowiązków przy eksporcie do Niemiec. Każda firma — również zagraniczna — która po raz pierwszy wprowadza na rynek niemiecki produkt w opakowaniu (zarówno jednostkowym, jak i zbiorczym/wysyłkowym), musi zarejestrować się w systemie LUCID (prowadzonym przez Zentrale Stelle Verpackungsregister – ZSVR).
Rejestracja w LUCID jest bezpłatna, ale obowiązkowa i publiczna — każdy kontrahent lub konkurent może zweryfikować, czy Twoja firma w niej figuruje.
Równolegle przedsiębiorca musi zawrzeć płatną umowę z jednym z tzw. systemów dualnych (np. Der Grüne Punkt, BellandVision, Interseroh). Opłaty recyklingowe, które należy wnosić, obejmują wszystkie rodzaje opakowań wprowadzanych na rynek niemiecki: od foliowych torebek na makaron po kartony wysyłkowe i taśmy klejące.
Konsekwencje braku rejestracji:
-
Brak rejestracji w LUCID skutkuje automatycznym zakazem dystrybucji produktu w Niemczech oraz karą do 100 000 euro.
-
Niewywiązywanie się z obowiązku uczestnictwa w systemie dualnym (brak opłat recyklingowych) grozi karą nawet do 200 000 euro.
Sprawdź także: Duży potencjał dla branży fotowoltaicznej w Niemczech dla zagranicznych przedsiębiorców i najważniejsze obowiązki.
6. Aspekty celne i podatkowe (VAT) w handlu z Niemcami
Handel między Polską a Niemcami odbywa się w ramach jednolitego rynku wewnętrznego UE. Oznacza to brak ceł i ograniczeń ilościowych dla towarów unijnych.
Producent musi jednak zwrócić uwagę na reguły pochodzenia towarów. Makaron wytworzony w Polsce z komponentów spoza UE (np. importowanej mąki durum) również korzysta z zerowych stawek celnych, pod warunkiem, że przeszedł w UE tzw. wystarczający proces przetworzenia. Jeżeli jednak makaron składa się z półproduktów pochodzenia nieunijnego, które jedynie przepakowano lub poddano minimalnej obróbce w Polsce, może nie zostać uznany za towar unijny i nie będzie objęty preferencjami.
Należy też pamiętać o aspektach podatkowych. Sprzedaż towarów do Niemiec (szczególnie B2C, czyli do konsumenta końcowego, np. przez sklep internetowy) może wymagać rejestracji do niemieckiego VAT po przekroczeniu unijnego progu sprzedaży dystansowej (10 000 euro łącznie na wszystkie kraje UE w roku kalendarzowym, w ramach procedury OSS lub bezpośrednio w Niemczech).
Może Cię zainteresować: Działalność gospodarcza w Niemczech czy w Polsce – co wybrać?
Podsumowanie
Sprzedaż makaronu do Niemiec jest w pełni wykonalna i bardzo opłacalna, co potwierdza sukces wielu polskich firm. Proces ten wymaga jednak skrupulatnego spełnienia dodatkowych niemieckich obowiązków — szczególnie tych związanych z precyzyjnym etykietowaniem w języku niemieckim, systemem opakowaniowym LUCID oraz regulacjami dotyczącymi uczciwej konkurencji. Odpowiednie przygotowanie prawne pozwala bezpiecznie i legalnie wejść na największy rynek żywności w Europie i uniknąć dotkliwych kar finansowych.
Potrzebujesz wsparcia w eksporcie do Niemiec?
Jeżeli zamierzasz sprzedawać na rynku niemieckim swoje produkty spożywcze, ale nie wiesz od czego zacząć i na jakie aspekty prawne zwrócić szczególną uwagę, by nie narazić się na grzywny po drugiej stronie Odry – skontaktuj się z nami.
Skontaktuj się z nami!
E-mail: sekretariat@bktkancelaria.pl
Tel: +48 606 608 089
Kontakt: https://bktkancelaria.pl/kontakt/
